Schäfer, Dirk

foto: NMI

Sonate in C opus 13
1909
delen:
1. Allegro con brio
2. Adagio, non troppo
3. (Finale.) Allegro assai agitato
tijdsduur: circa 23′;
uitgever: A.A. Noske, ‘s Gravenhage, 1916;
opgedragen aan Gérard Hekking;
vindplaats: Nederlands Muziek Instituut.

Dirk Schäfer koos op vijftienjarige leeftijd voor een loopbaan als pianist en componist. Na lessen aan de muziekschool in zijn geboortestad Rotterdam vervolgde hij zijn opleiding aan het conservatorium van Keulen bij Max Pauer (piano), Gustav Jensen (theorie) en Franz Wüllner (compositie en directie). In 1894 won hij de Mendelssohn-Prijs in Berlijn.
Hierna vestigde hij zich in Den Haag, van waaruit hij concertreizen maakte naar Parijs, Wenen, Londen en Berlijn. In 1899 voerde hij zijn (later vernietigde) Pianoconcert in Es uit met het Concertgebouworkest en Willem Mengelberg. In 1905 verzorgden Mengelberg en het Concertgebouworkest de première van zijn Capriccio op een gamelang-melodie (Rhapsodie javanaise) en Suite Pastorale.
In 1904 verhuisde Schäfer met zijn moeder naar Amsterdam. Het is mogelijk dat hij een aanstelling aan het Amsterdamsch Conservatorium ambiëerde; in dat geval werd zijn wens niet vervuld. Schäfer leed onder een afkeer van het openbare leven en het gevoel in Nederland onvoldoende gewaardeerd te worden. Om zijn kunnen te bewijzen presenteerde hij in de jaren 1913–15 een serie van elf concerten met een bloemlezing uit de klavierliteratuur, van Byrd tot Debussy en Schönberg. Het succes hiervan heeft bijgedragen tot Schäfers reputatie als “de grootste pianist die ons land ooit heeft voortgebracht” (aldus Eduard Reeser in 1950).
Hoewel Schäfer veelal als Chopinvertolker is afgeschilderd, had hij als componist en pianist vermoedelijk een grotere affiniteit met Brahms. Zijn oeuvre omvat behalve pianowerken en de genoemde orkestwerken o.m. liederen, een pianokwintet (op. 5, 1902) en een strijkkwartet (op. 14, 1922); voor Carl Flesch componeerde hij zijn twee vioolsonates op. 11 en voor Gerard Hekking zijn cellosonate op. 13 (1909).
Op latere leeftijd (1925) is Schäfer gehuwd met Ida Dumstorff, die uit zijn aantekeningen over het pianospel het boek Het klavier heeft samengesteld (1942).